MOBİL TABANLI DENETİM

Evrensel Konum Belirleme Sistemi ile Uzaktan Denetim

Evrensel konum belirleme sistemi (GPS: Global Positioning System), "nerede?" ve

"ne zaman?" sorularına günümüzde en dogru cevabı veren ve dogrulugu giderek

artmakta olan bir konum belirleme yöntemidir. Dünya üzerinde konum

belirlemede kullanılan ve uydu bazlı çalısan bu sistemin gelisimiyle birlikte konum

bilgisinin gerekli oldugu birçok yerde evrensel konum belirleme sistemi

kullanımı hızla artmaktadır

Konumdan ve günün saatlerinden bagımsız olarak sitem denetimi bir gereklilik halini

almıstır. Örnegin sistemden uzakta iken, sisteminin kapalı unutuldugu ya da kapalı

olması gereken sistemin açık unutuldugu fark edilebilir ve o anda sisteme müdahale

edebilecek kimse yoktur. Kapalı veya açık unutulan cihazlar ve sistemler, kullanıcıyı

yangın ve buna benzer istenmeyen durumlarla karsı karsıya bırakabilir. Normalde

böyle bir durumda sistemlere müdahale etmek için kisinin sistemin bulundugu yere

dönmesi veya problemi çözebilmek için baska bir kisiyi görevlendirmesi gerekir.

Oysaki kullanıcı ev veya isyerinden uzaklık sınırlaması olmadan bir uzaktan denetim

sistemi ile denetlemek istedigi sistem ve cihazları denetleyebilse, yukarıda

bahsedilen tehlikeli durumların önüne geçilmis olur.

 Evrensel konum belirleme sisteminin bazı kullanım alanları

Evrensel konum belirleme sisteminin kullanıldıgı birçok alan vardır. Özellikle askeri

alanda yaygın olarak kullanılmaktadır. Evrensel konum belirleme sistemi sayesinde

askerler, savas uçakları ve savas gemileri çok daha etkili olmuslardır. Askeri

alandaki evrensel konum belirleme sistemi kullanımın en gelismis, belirgin örnegini

Körfez Savasında görebiliriz. Evrensel konum belirleme sistemi donanımlı askerler,

her yanı birbirine benzeyen kilometrelerce uzunluktaki çölde rahatlıkla yönlerini

bulabilmislerdir. Ayrıca hava ve kara tasıtlarına monte edilen alıcılarla hedeflere çok

kolay bir Resimde ulasılabilmistir. Bu savasta 9,000’ den fazla evrensel konum

belirleme sistemi alıcısı kullanılmıstır. Körfez savasında kullanılan bu sistem bizim

ordumuzda da basarıyla kullanılmaktadır. Sistem sayesinde bölüklerimiz

manevralarını senkronize edilebilmektedir

Evrensel konum belirleme sistemi teknolojisi çesitli projelerde kullanım alanı

bulmustur. Bunlardan "Telsiz Araç Konum izleme Sistemi" içinde evrensel konum

belirleme sisteminin yer aldıgı bir uygulamadır. Bu sistemin uygulaması olası bir acil

durumda olan ticari taksinin yerinin merkezde bulunan sayısal harita üzerinde

görülerek en yakındaki emniyet birimince müdahale olanagının saglanmasıdır.

Evrensel konum belirleme sistemi savunma amaçlı tasarlanmasına ragmen, günlük

yasamda birçok alanda basarıyla uygulanmaktadır.

Evrensel konum belirleme sisteminin sivil kullanım yerlerinden biri Paris sehir içi

otobüs ulasımında hangi otobüsün duraga ne zaman gelecegini durak panolarında

gösteren bir sistemdir. Burada ayrıca otobüslerin sehir içindeki isleyisleri de merkezden izlenebilmektedir.

Resim 1. Evrensel konum belirleme sistemi ile uzaktan denetim

Harita firmaları daha hızlı ve daha hassas veriler toplayabilmek amacıyla evrensel

konum belirleme sistemi kullanmaktadırlar. Evrensel konum belirleme sisteminin

hassasiyeti harita yapımında kullanılabilecek derecede hassastır. Bu sistem sayesinde

arazide geçen uzun zaman ve eleman sayısı azalmıstır. Böylece ölçümler daha kısa

sürede hazırlanıp, daha ucuza mal edilebilmektedir.

Bir baska kullanım sekli ise arabalara evrensel konum belirleme sistemi alıcısı

takılmaya baslanarak araç kullanımı kolaylastırılmıstır. Bu durumda sürücü

bilmedigi yerlerde asla kaybolmayacaktır. Araba kiralayan firmalar araçlarını takip

edebilmek için evrensel konum belirleme sistemi kullanırlar. Dagıtım sirketleri de

dagıtım yaptıkları araçlara evrensel konum belirleme sistemi alıcıları

yerlestirmislerdir. Böylece dagıtım araçlarını anında dijital haritalar üzerinde

görebilmektedirler.

Resim 1.’de bu tür bir uygulama görülmektedir. Bu uygulamalar

ülkemizde de mevcuttur. Aynı Resimde polis, ambulans ve itfaiye araçlarına takılan

alıcılar sayesinde, acil durumda olay yerine en yakın araçlar belirlenebilir. Bu Resimde

evrensel konum belirleme sistemi hayati önem tasımaktadır

Meteorolojide, bilim adamları hava durumunu ögrenmek veya ozon tabakasını

incelemek için gökyüzüne gönderdikleri balonlara evrensel konum belirleme sistemi

baglayarak, balonun verileri nereden gönderdigini bilmektedirler.

Baska bir uygulama alanı ise belirli hastalıkları olan hayvanlara takılan yongalar

sayesinde, hasta olan hayvanın sürekli olarak uydu aracılıgıyla izlenmesidir. Tabiî

böyle bir uygulama son derece faydalıdır. Yongalara yerlestirilecek alıcılar sadece

uydu aracılıgıyla yer tespitini degil, aynı zamanda elektrokardiyografi, beyin

dalgaları gibi ayrıntılı biyolojik bilgileri de sürekli takip edebilecektir. Hayvan acil

bir durumla karsılastıgında hem bulunulan yeri, hem de bu önemli bilgileri istenilen

bir merkeze yine uydu aracılıgıyla gönderebilecektir.

Hayvanlarda bir süredir kullanılan evrensel konum belirleme sistemleri sayesinde bu

uygulamalar test asamasını geçmis durumdadır. Evrensel konum belirleme sistemleri

konum belirleme sistemi teknolojisi sayesinde cihazı yanınızda tasıdıgınızda

dünyanın neresinde olursanız olun bulundugunuz yerin tam olarak saptanması imkânı

da mevcuttur. Seker hastalıgı veya belirli bir kalp hastalıgı olan bir yakınınız

oldugunu düsünün. Bir yonga sayesinde hastanız örnegin seker komasına girdiginde

çevresinde kimse yokken bile, bayıldıgı ve seker komasına girdigi, ayrıca tam olarak

bulundugu yer anında size veya bir acil saglık merkezine bildirilecektir. Bu sayede

kritik olan dakikalar degerlendirilip hastanızın kurtarılması imkânı dogacaktır

Evrensel konum belirleme sistemleri sayesinde, güvenlik noktalarından geçen

insanların kimligi anında ve dogru olarak tespit edilebilecek. ilk planda bu, polislerin

ve askerlerin kimliklerinin tespitinde faydalı bir uygulama olabilir.

Teknoloji uzmanları ve bilim adamları evrensel konum belirleme sistemini dünyanın

hareketlerini tespit edecek çok önemli bir alet olarak kullanırlar.

Bir arastırmacı, sabit bir yerden bir evrensel konum belirleme sistemi alıcısıyla arka

arkaya ölçüm yaparsa, yanardagdan lavların akması veya buzdagının katmanından

ayrılarak yer degistirmesi gibi hareketleri takip edebilir.

Alıcıların arttırılıp (ek alıcılar dogruluk oranını yükseltir) ölçümler yeri tam olarak

bilinen sabit bir evrensel konum belirleme sistemi baz istasyonuna gönderilirse ani

yer hareketleri net olarak izlenir. Evrensel konum belirleme sistemi, ülkemizde de en

çok yerbilimciler ve jeofizikçiler tarafından kullanılmaktadır. Örnegin Marmara

fayındaki veya diger deprem bölgelerindeki hareketleri izlemek için yere yerlestirilen

cihazlarla uzaydan alınan sinyaller sayesinde fay kusaklarında yer degistirmeler

izlenebilmektedir.

Bu sayede örnegin ‘Fayın Marmara bölgesindeki hareketi yılda 2 cm, Ege bölgesinde

3 cm’ olarak açıklanıyor. Yerdeki bu yer degistirmeler veya kaymalar, faydaki yıllar

içinde enerji birikimi konusunda hesaplamalara yardımcı oluyor. Böylece, fayın

kırılma zamanı hakkında da genel bilgiler elde edilebiliyor

Diferansiyel Evrensel Konum Belirleme Sistemi ile Uzaktan Denetim

Diferansiyel evrensel konum belirleme sistemi (DGPS: Differential Global

Positioning System) teknigi, evrensel konum belirleme sistemi teknigi ile elde edilen

konum verisinin dogrulugunu artırmak, evrensel konum belirleme sisteminin hata

kaynaklarının bir kısmını gidermek ve bir kısmının etkisini azaltmak için

uygulanan bir yöntemdir. Uydu hataları, yörünge ve saat kayması ve sinyal

gecikmesi, alıcı saat hatası, yörünge hataları, uydu sinyal dogrulugunun ABD

Savunma Bakanlıgı"nca azaltılması hata kaynaklarından bazılarıdır. Diferansiyel

evrensel konum belirleme sistemi tekniginde referans ve gezen alıcı arasındaki

hataların giderilmesi ya da en aza indirilmesi söz konusudur. Diferansiyel

evrensel konum belirleme sisteminin temelinde, belli bir alan içerisindeki nokta

konum hatalarının birbirine benzer oldugu düsüncesi yatar. Yüksek performanslı

alıcılarla, koordinatları bilinen noktalarda yapılan evrensel konum belirleme

sistemi ölçüleri kullanılarak hatalar belirlenir ve konumu aranan noktalara

düzeltme olarak getirilir

Bu veriler, sonradan, referans istasyonda, gezici istasyonun ölçüm yaptıgı süre

içerisinde kayıt edilen düzeltme verileri ile birlestirilerek, düzeltilmis veriye ulasılır

Paket Anahtarlamalı Radyo Hizmetleri ile Uzaktan Denetim

Paket anahtarlamalı radyo hizmetleri (GPRS: General Packet Radio Service),

verilerin mevcut mobil iletisiminde evrensel sistem sebekeleri üzerinden saniyede

28.8 ile 115 kb ’lik hızlarda iletilebilmesine imkân veren, mobil cihaz kullanıcılarına

kesintisiz internet baglantısı sunan paket tabanlı bir mobil iletisim servisidir. Paket

anahtarlamalı radyo hizmetleri, birçok sebekenin kullanıcılarının veri uygulamalarına

erisim saglayabilmek için kullanmak durumunda oldugu verimli bir teknolojidir.

Paket anahtarlamalı radyo hizmetleri, sadece bugünkü mobil iletisiminde evrensel

sistem teknolojisinin sunmakta oldugu veri hizmetlerine eslik etmekle kalmaz,

yarının üçüncü nesil hücresel agları için planlanmakta olan veri iletisim yetilerini de

sebekelere saglar.

teknolojisinde halen kullanılan devre anahtarlamalı yani kullanıcıya tahsis edilen bir

tek hat üzerinden sürekli baglantı yerine paket anahtarlamalı, aynı hattı birden çok

kullanıcının paylasımı gösterilmektedir.

Paket anahtarlamalı radyo hizmetleri teknolojisi, kullanıcıya yüksek erisim hızının

yanı sıra, baglantı süresine göre degil gerçeklestirilen veri alısverisi miktarı

üzerinden tarifelendirilen ucuz iletisim olanagı saglamakta ve böylelikle sürekli

baglantıda, sürekli gerçek zamanda anlayısını sunmaktadır

Bu sistemde aboneler, internet"e baglı kalındıgı süreye göre degil, yalnızca alıp

gönderdikleri veri miktarı kadar ödeme yaparlar. Böylece, paket anahtarlamalı radyo

hizmetleri servisi ile her zaman ve her yerde baglantı halinde olmak, ucuz ve hızlı bir

mobil erisim saglamak mümkün olmaktadır.


Storix//CSOrg Tım